Tự bảo vệ mình trước dịch cúm túp A/H5N1

Virus cúm đã gây nhiều vụ dịch lớn trên thế giỏi vói tỷ lộ tử vong cao. Có virus cúm là A, ồ và c, trong đó virus cúm A hay gây bệnh cho ngưòi, típ virus cúm lại có nhiều chủng cúm khác nhau vồ thay đổi hàng năm. Theo các chuyên .gia của Viện Vộ sinh dịch tễ Trung ương, virus típ A chủng H5N1 lồ chủng cúm gần dây nhất và nguy hiểm nhất do bệnh tiến triển nhanh, khó đáp ứng với các phưong pháo diều trị thông thường vồ có tỷ lộ tử vong cao.

Viêm đường hô hấp cấp: biêu hiện điển hình viêm đường hô hấp cấp do virus cúm, người bệnh thường có diễn biến cấp tính và có các dấu hiệu:

– Các dấu hiệu nhiễm khuẩn thể hiện rõ nhất là sốt cao liên tục, rét run.

– Các triệu chứng về hô hấp như ho khan, đôi khi có triệu chứng viêm long đường hô hấp, đau ngực, khó thở, tím tái, trường hợp nặng có suy hô hấp. Các triệu chứng về tuần hoàn là những cơn sốc tiến triển nhanh.

  • Những triệu chứng khác sẽ là đau đầu, đau cơ, đi ngoài, rối loạn ý thức.

Phản biệt giữa ngưòi bị cúm thông thường và cúm A/H5N1

Khi bị cúm thông thường, người bệnh sẽ sốt cao dần lên 38HC, ho, đau họng, có chảy nước mũi, ngoài ra không có bất cứ biểu hiện gì khác. Còn khi bị mắc cúm A/H5N1, người bệnh sẽ sốt đột ngột trên 38°c, ho khan, khó thở, khi xét nghiệm thấy bạch cầu hạ và chụp X-quang thì thấy viêm phổi không điển hình.

Trước khi chuyên người bệnh đến bệnh viện

Trước hết, phải cho người bệnh uống thuốc hạ sốt Paracetamol mỗi khi nhiệt độ trên 38,5HC. Đồng thời cởi bớt quần áo, chăn và chườm mát. Tư thế nằm của người bệnh phải để đầu cao 30 độ và phải thường xuyên hút sạch đờm dãi. Chế độ ăn uống đầy đủ, thức ăn mềm, dễ tiêu như súp, cháo, nước hoa quả và uống vitamin c. Nếu ho khan phải dùng thuốc giảm ho, nhỏ mũi mỗi khi thấy ngạt.

Phòng bệnh trong cộng đồng

Có 4 biện pháp chính nhằm phòng chống hiệu quả dịch cúm A/H5N1, đó là:

  • Vệ sinh cá nhân, vệ sinh ăn uống. Không sử dụng thịt và các sản phẩm từ gia cầm mắc bệnh, dùng thuốc sát khuẩn đường mũi họng hàng ngày.
  • Tăng cường sức khỏe và khả năng phòng bệnh bằng cách lao động, nghỉ ngơi hợp lý, rèn luyện thân thể, tập thể dục đều đặn.
  • Hạn chế tiếp xúc với người đã mắc bệnh hoặc súc vật bị bệnh: Nếu phải tiếp xúc thì nhất định phải deo khẩu trang, kính, mũ, áo, rửa tay xà phòng trước và sau khi tiếp xúc.
  • Khi có các biểu hiện nhiễm bệnh như trên thì nhất thiết phải được nhập viện để khám, điều trị và cách ly kịp thời.

Phòng bệnh cho những người trong gia đình đã có bệnh nhàn cúm A/H5N1

  • Giai đoạn lây nhiễm của bệnh thường kéo dài 7 ngày sau khi hết triệu chứng sốt ở người lớn và 21 ngày ở trẻ em sau khi khởi phát bệnh. Đây là giai đoạn càng tránh tiếp xúc với người bệnh càng tốt. Nhất thiết phải sử dụng các biện pháp phòng hộ cá nhân khi bắt buộc phải tiếp xúc người bệnh hoặc môi trường liên quan đến người bệnh.
  • Sau khi tiếp xúc với người bệnh trong giai đoạn lây nhiễm cần phải đến các cơ sở y tế để được hướng dẫn về việc dùng thuốc kháng virus’ và theo dõi chặt chẽ sức khỏe trong vòng 7 ngày sau đó.
  • Dụng cụ sinh hoạt, đồ dùng cá nhân của người bệnh phải riêng biệt và thường xuyên được hấp tẩy, tiệt trùng.
  • Nếu chuyển người bệnh đến bệnh viện thì phương tiện vận chuyển phải được xử lý khử trùng theo qui định chung. Đặc biệt với ô tô thì cần khử trùng không khí bằng xông hơi formalin hoặc tia cực tím trong các khoang kín, phun, lau bề mặt sàn xe, ghế ngồi, thành xe bằng dung dịch cloramin 5% từ 1 đến 2 lần. Sau đó khoảng 1 giờ thì rửa lại như xe thông thường.
  • Chất thải của người bệnh đặc biệt là đờm dãi, chất khạc nhổ được chứa trong bô, chậu đậy kín và khử trùng mỗi lần đưa vào hệ thống vệ sinh công cộng. Người bệnh phải luôn đeo khẩu trang trong thời gian điều trị hoặc khi chuyển từ nơi này đến nơi khác.

sử dụng các phương tiện phòng hộ cá nhân như thế nào mỗi khi tiếp xúc với người bị ciini A/H5N1?

  • Rửa tay bằng xà phòng hoặc cồn nhiều lần trước và sau khi sử dụng các phương tiện này.

Mặc quần áo dài tay sử dụng 1 lần, di ủng hoặc bao giày, găng tay nilon trùm ra ngoài cổ tay áo, đeo kính bảo hộ, khẩu trang dưới kính bảo hộ, khẩu trang phải đảm bảo che kín mũi, đội mũ kín.

  • Tháo bỏ các phương tiện phòng hộ sau khi tiếp xúc cũng phải theo các bước: cởi bỏ áo, quần dùng 1 lần, tháo găng tay, rửa bằng cồn, tháo khẩu trang, bao giày nilon, cởi mũ và kính để hủy. Các dụng cụ khác phải được khử trùng. Cuối cùng rửa lai tay bằng cồn, xà phòng nhiều lẩn.

MÁY LẠNH KHÔNG DIỆT ĐƯỢC H5N1

Nhiều loại máy điều hòa nhiệt độ, tủ lạnh, máy giặt được quảng cáo là giúp tiêu diệt các loại virus, trong đó có cả H5N1. Tuy nhiên, giới chuyên môn cho rằng, các sản phẩm này không thể tiêu diệt tất cả virus, nhất là virus cúm A/H5N1. Theo giải thích của một hãng sản xuất, máy lạnh có khả năng tiêu diệt đến 99% virus H5N1 trong không khí là do có một màng lọc đặc biệt được phủ bởi các họp chất, trong đó có Leuconostoccitreum, một loại axit lactic được chiết xuất từ món kim chi truyền thống. Theo tiến sĩ Phạm Thành Quân, Phó trưởng khoa Công nghệ Hóa học Đại học Bách khoa TP.HCM, những công nghệ trên cũng có ít nhiều khả năng diệt khuẩn, nhưng không phải là tất cả. Mỗi chủng loại virus có chế độ phân hủy khác nhau, cho nên một sản phẩm chỉ khống chế được một số loại vi khuẩn, virus nhất định chứ không thể tiêu diệt được hết.

‘TUỔI THỌ” VIRUS H5N1 NGÀY CÀNG CAO

Các chuyên gia vừa có cảnh báo đáng lo ngại: Trước đây, dòng virus H5N1 từng gây dịch cúm gia cầm ở Hồng Kông năm 1997 chỉ tồn tại được hai ngày ở nhiệt độ 37°c, còn dòng virus H5N1 hiệu nay có thể sống đến sáu ngày trong điều kiện nóng ẩm – kiểu khí hậu đặc trưng của khu vực Đông Nam Á.                                “■ .

Điều đặc biệt lo ngại là loại virus này giờ đây có thể thích nghi cả với môi trường nước, làm tăng nguy cơ lây bệnh nếu nước sinh hoạt không được sát trùng. Cảnh báo trên được đưa ra tại hội thảo về cúm gia cầm trong hai ngày 3 và 4/5 tại Singapore.

ĐÃ GIẢI MÃ ĐƯỢC GENE CỦA VIRUS CÚM H5N1

Các nhà khoa học Trung Quốc đã nhận diện được gene gây bệnh của virus H5N1. Từ phát hiện này, họ đang cố gắng điều chế ra loại vacxin mới để phòng bệnh cúm từ gia cầm.

Gene cúm H5N1 được các nhà khoa học thử nghiệm trên hai mẫu gia cầm tại tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc, một mẫu đã nhiễm bệnh và một mẫu hoàn toàn khỏe mạnh. Từ kết quả phân tích, họ đã phát hiện được 4 gene khác nhau trên 2 mẫu thí nghiệm trên.

Hy vọng, từ kết quả này, họ sẽ nhanh chóng tìm ra một loại vacxin để phòng bệnh cúm gia cầm. Cho đến nay, bệnh cúm H5N1 đã giết chết hơn 150 người trong khu vực châu Á. Các chuyên gia lo ngại rằng bệnh cúm này có nguy cơ bùng phát thành đại dịch trên toàn thế giới khi virus biến thể, lây từ người sang người.

HỎI – ĐÁP VỂ H5N1

Các vacxin phòng chống cúm hiện nay có tác dụng phòng bệnh cúm gà A/H5N1 không?

Các vacxin phòng cúm hiện có trên thị trường nước ta hoặc trong khu vực có thành phần kháng nguyên của các chủng virus cúm A/H3N2, A/H1N1 và cúm B. Các vacxin này chỉ có tác dụng phòng bệnh đặc hiệu (hiệu lực bảo vệ từ 30-80%) với các chủng virus cúm người đang lưu hành trong khu vực mà không có tác dụng với virus cúm gà A/H5N1. Tuy nhiên, trong khi chờ đợi có vacxin đặc hiệu phòng bệnh cúm A/H5N1. Tổ chức Y tế Thế giới khuyên vẫn nên dùng các chế phẩm vacxin hiện có cho đối tượng có nguy cơ cao để phòng ngừa sự lây nhiễm các chủng cúm đang lưu hành trên người, đồng thời góp phần giảm thiểu khả năng virus cúm người có thể tái tổ hợp với cúm gà tạo ra chủng cúm mới nguy hiểm.

Virus cúm có thể sống và có khả năng truyền bệnh ngoài môi trường bao lâu?

Bản chất vỏ của virus cúm là Lipoprotein, cho nên có sức đề kháng yếu và dễ bị mất hoạt lực bởi bức xạ mặt trời có chứa tia tử ngoại, bởi nhiệt độ trên 56°c trong vòng vài chục phút và trong các chất dung môi hòa tan lipit hay các hóa chất khử trùng như formaldehyde, beta-propiolacton, cloram, cresyl, cồn, xút có xà phòng. Tuy nhiên, virus cúm thường lẫn trong các dịch tiết xuất, do đó có thể sống lâu hơn ở môi trường bên ngoài, nhất là trong mùa lạnh. Trong điều kiện này, virus có thể duy trì được hoạt lực ở mồi trường trong nhiều giờ đến 1 hoặc 2 ngày.

Với virus cúm gà A/H5N1 có thể do đã thích ứng cao trên các loài chim hoang dã nên khả năng tồn tại ở môi trường có thể cao hơn: Trong phân gia cầm tới hàng tháng, trong sản phẩm gia cầm bảo quản lạnh tới hàng năm, chỉ bị

diệt ở 70°c trong 30 phút, hoặc trong mồi trường axit, môi trường kiểm sau nhiều giờ.

Có cân hạn chế đi du lịch đến những vùng đang có dịch cúmgàkhông?

Hiện tại, tổ chức Y tế Thế giới không đưa ra các khuyên nghị hạn chế đi lại vào các vùng có dịch cúm gia cầm. Chính phủ nước ta và các quốc gia trong khu vực châu Á cũng không hạn chế việc du lịch đến những vùng đang có dịch cúm gà. Tuy nhiên, khách du lịch cần nắm được tình hình ở vùng sẽ tới và nên hạn chế tối đa việc đi thăm các vườn bách thú, khu sinh thái chim và thủy cầm, khu trại chăn nuôi gia cầm gia súc trong thời gian những nơi đó đang có dịch cúm gia cầm.

Loại khẩu trang nào được coi là đủ tiêu chuẩn để phòng bệnh cúm gà?

Khẩu trang N95 được cói là đủ tiêu chuẩn vì có lớp ngăn lọc các hạt bụi nhỏ trên 100 micromet và có thể ôm khít miệng, mũi. Khẩu trang của Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga cũng có tác dụng tương tự. Nếu không có được các loại khẩu trang trên, có thể sử dụng các loại khẩu trang y tế khác hoặc với các khẩu trang hiện có trên thị trường với điều kiện có đủ độ dày (nếu không đủ có thể ghép thêm 2, 3 lóp) và đủ độ rộng để ôm khít miệng và mũi.

Liệu trong tương lai, có thể có loại dịch bệnh nguy hiểm như cúm gà tiếp tục xuất hiện nữa hay không?

Như chúng ta đã biết, thế kỷ 21 bắt đầu bằng dịch SARS và năm 2004, 2005 đều bắt đầu với dịch cúm tuýp A/H5N1. Trong tưong lai, chắc chắn loài người sẽ phải đối mặt với nhiều loại dịch bệnh khác mà hiện chưa thể dự báo một cách chính xác. Tuy nhiên có thể thấy một vấn đề nổi cộm lên là các căn nguyên dịch bệnh từ động vật sang người đang trở thành một tâm điểm đáng phải chú ý. Tinh trạng lây lan các dịch bệnh từ động vật sang người là một mối lo ngại lớn đối với nhân loại. Sự mất cân bằng của hệ sinh thái và sự hủy hoại của loài người đối với môi trường có thể là một nguyên nhân dẫn đến những hiểm họa này.

TRƯỚC MÙA CÚM GIA CẦM,NÊN ĐI TIÊM PHÒNG CÚM

Theo các chuyên gia y tế, tiêm vacxin cúm thông thường tuy không ngăn ngừa được cúm A/H5N1, nhưng sẽ phòng cúm hiệu quả từ 80-90% và giúp làm giảm khả năng tái tổ hợp, tạo nên chủng virus cúm mới nguy hiểm. Thứ trưởng Bộ Y tế Trịnh Quân Huấn cho biết, qua giám sát tình hình cúm B ở năm tỉnh phía Bắc sáu tháng đầu năm 2006 cho thấy, tỉ lệ mắc cúm B tăng cao (11,2%) so với thời điểm năm ngoái (2,2%). Nếu cúm B tiếp tục tăng lên cùng với sự xảy ra cúm A/H5N1 thì hai loại virus cúm này có thể tái tổ hợp gen và nguy cơ xảy ra dịch cúm là rất lớn.

Các chuyên gia khuyên cáo, nên tiêm phòng cúm cho trẻ em, người già, người bị các bệnh hô hấp mãn tính… Đặc biệt, với những người thường xuyên tiếp xúc, liên quan với gia cầm thì nên tiêm phòng cúm, giảm nguy cơ có sự kết hợp giữa cúm thường với cúm A/H5N1 gây biến chủng.

ĐẠI DỊCH CÚM GIA CẨM ĐANG TÁI BÙNG PHÁT TRIỂN TOÀN CẦU

Nhân loại từng phẫi-chịu một đại dịch tương tự lồ dịch cúm năm 1918, lồm hơn 40 triệu người chết Những dại dịch khốc, xảy ra vào những năm 1957 vồ 1968, tu/ khiến ít người chết hơn nhưng cũng đã lồm nả/ sinh vô số những vấn dề xã hội nóng bỏng.

Cúm gia cầm thực sự đang nhe nanh vuốt trước hầu hết các quốc gia trên thế giới. H5N1 vừa mới được dẹp yên chưa được mấy tháng ở châu Á, thì nay bắt đầu lại bùng phát trở lại, lần này lan rộng sang cả các nước châu Âu, khiến cả thế giới phải chung lưng đối phó với một trong những đại dịch lớn nhất thế kỷ 21 này.

“Hành trình”phát triển của đại dịch cúm gia cầm

Năm 1997, khi đại dịch cúm gia cầm bùng nổ ở Hồng Kông, những trường hợp bị nhiễm virus từ gia cầm sang người đầu tiên đã được phát hiện. Trong năm nay, 18 người bị viêm đường hô hấp cấp, và 6 người trong số đó đã thiệt mạng. Cuối năm 2003 và đầu năm 2004 đại dịch cúm H5N1 bắt đầu oanh tạc ở 8 nước châu Á trong đó có Campuchia, Trung Quốc, Indonesia, Nhật, Lào, Hàn Quốc, Thái Lan và Việt Nam. Trong khoảng thời gian này chỉ riêng ở các nước Đông Nam Á, khoảng 70 người đã thiệt mạng. Đến tháng 3/2004, các quốc gia thông báo, đại dịch đã được kiểm soát. Ước tính thiệt hại trong đại dịch này lên đến 10 – 15 tỷ USD. Nhưng đến cuối tháng 6/2004, đại dịch cúm H5N1 mới lại bùng phát ở rất nhiều nước châu Á như Campuchia, Trung Quốc (Tây Tạng), Indonesia, Kazakstan, Malaysia, Mông cổ, Nga (Siberia), Thái Lan và Việt Nam.

WHO cũng đã thông báo trường hợp người bị lây nhiễm ở Indonesia. Trong số liệu thống kê chính thức của WHO, tổng cộng số người thiệt mạng ở các quốc gia này đã lên đến 60 người. Hầu hết những người bị nhiễm virus đều do tiếp xúc trực tiếp với gia cầm bị nhiễm H5N1 hoặc với bề mặt bẩn. Mới gần đây nhất, ngày 19/10, Trung Quốc thông báo một đại dịch mới đang bùng phát ở vùng Nội Mông nước này, làm 2600 gia cẩm bị chết.

Chưa dừng ở đó, bản đồ lan tỏa của virus H5N1 hiện vẫn đang tiếp tục được nới rộng, Trong lức tại châu Á vẫn còn những nước chưa diệt trừ được cúm gia cầm thì tại hàng loạt nước ở trong và ngoài châu Âu như Nga, Thổ Nhĩ Kỳ, Hy Lạp, Rumanie, thậm chí Croatia, cũng ngày càng xuất hiện nhiều thông tin về trường hợp mới nhiễm virus H5N1. Nguy hiểm hơn nữa, theo lời Tổng Giám đốc WHO Chen Uk, việc người có thể nhiễm biến thái H5N1 chỉ còn là vấn đề thời gian.

WHO: 15 triệu người có thể chết vì cúm gia cầm

Các nhà khoa học lo ngại rằng H5N1 có thể lan sang người, và dễ dàng truyền từ người này sang người khác. Thông thường, loại virus không “tấn công” con người, vì vậy có thể chúng ta có rất ít hoặc không có miễn dịch đối với chúng. Và nếu trường hợp xấu nhất đó có thể xảy ra. WHO cảnh báo sự sống của 5-15 triệu người trên thế giới bị đe dọa. Tuy nhiên, các chuyên gia thế giới đang theo dõi rất sát tình hình cúm H5N1 ở châu Á và đang chuẩn bị những giải pháp có thể, một khi H5N1 truyền từ người sang người một cách dễ dàng.

CÓ NÊN MUA TAMIFLU ĐỂ DỰ TRỮ?

GS.Trần Quy, Giám đốc bệnh viện bạch Mai khẳng định, Tamiflu chỉ là thuốc kháng virus chứ không phải đặc trị và chỉ có hiệu quả với những bệnh nhân được phát hiện sớm trong 48 giò nhiễm bệnh.

Trước những cảnh báo dồn dập về một đại dịch cúm A/H5N1 có thể xảy ra ở người, người dân đổ xô nhau đi mua Tamiflu, một loại thuốc kháng virus dược coi là hữu hiệu trong việc điều trị cúm A, trong đó có cúm gia cầm – về dự trữ dù giá cả loại thuốc này không ngừng leo thang. Đầu tháng 11, một vỉ Tamiflu 10 viên có giá 450.000đ, cho đến nay, giá đã lên tới 800.000đ /vỉ. Nguyên lý căn bản của các thuốc kháng virus là không nhằm để tiêu diệt virus mà chỉ có thể ngăn cản quá trình nhân lên hoặc phát triển của chúng trong cơ thể. GS. Trần Quỵ cho biết, Tamiflu cũng vậy, là loại thuốc điều trị kháng virus có khả năng ức chế sự nhân lên của virus, chứ không phải là thuốc đặc trị cúm A/H5N1. Hơn nữa, muốn điều trị có hiệu quả phải phát hiện và điều trị sớm trong vòng 48 giờ. Còn nếu bị bệnh sau 3 ngày mới dùng thuốc thì hiệu quả điều trị sẽ kém đi.

Người dân mua dự trữ Tamiflu là không cần thiết, bởi thuốc có hạn dùng và nếu không biết bảo quản đúng cách sẽ làm giảm tác dụng của thuốc. Đây cũng là loại thuốc dùng theo đơn của bác sĩ, dùng thuốc không đúng chỉ định có thể gây nên tình trạng virus H5N1 kháng thuốc Tamiflu. Khi đó, việc điều trị càng trở nên khó khăn hơn, vì trước mắt, Tamiflu là loại thuốc duy nhất được dùng để điều trị cho những bệnh nhân bị cúm A/H5N1.

Share this post