Trẻ em và các sai lầm của các bậc phụ huynh

Làm thế nào nếu lỡ uống nhầm thuốc

Đây không phải là trường hợp hiếm gặp, nhất là với người già và trẻ em. Điều cần lưu ý là khi sơ cứu cho người uống nhầm thuốc cần phải bình tĩnh, tránh hoảng loạn để xử lý được chính xác. Vì nếu lúng túng mà sơ cứu không tốt sẽ khiến người bệnh càng đau đớn hơn, có thể để lại di chứng thậm chí nguy hiểm đến tính mạng.

Tốt nhất là biết được rỡ đã uống nhầm loại thuốc gì, uống với số lượng bao nhiêu. Vì nếu loại thuốc có độc tính mạnh có thể gây co giật, hôn mê, thuốc có tính kích thích dạ dày sẽ gây đau bụng, nôn mửa, loại thuốc có tính ăn mòn có thể gây thủng dạ dày, uống quá liều kháng sinh có thể gây hại thận, uống nhầm thuốc giảm đau, kháng sinh có thể gây tổn hại tới hệ thống tạo máu. Người xung quanh có thể căn cứ vào phản ứng trúng độc, vỏ thuốc bên cạnh người trúng độc sẽ biết được người đó đã uống nhầm loại thuốc gì để có cách xử lý kịp thời. Bất kể đã uống nhầm loại gì thì nguyên tắc là phải nhanh chóng ngăn chặn việc hấp thụ thuốc, biện pháp là gây nôn, rửa sạch dạ dày và giải độc. Xử lý như vậy có thể làm giảm bớt tác động của thuốc, dặc biệt với những loại thuốc có tính ăn mòn lớn. Nên làm ngay từ khi còn ở nhà, vì nếu để nguyên tình trạng trúng độc mà đưa tới bệnh viện thì sẽ mất một khoảng thời gian dài, khiến thuốc uống nhầm càng gây tác hại lớn hơn. Có thể gây nôn bằng cách móc họng, rồi cho người bệnh uống nhiều nước ấm, rồi lại tiếp tục gây nôn. Nếu người bệnh đã hôn mê thì phải đặt nằm nghiêng, tránh để chất nôn và dịch tiết chảy vào khí quản gây tắc thở. Sau khi đã cấp cứu sớm như vậy, nhất thiết phải đưa vào bệnh viện ngay để được xử lý các biện pháp giải độc. Nên mang theo vỏ loại thuốc đã uống nhầm để các bác sĩ biết thêm mà có hướng điều trị được nhanh chóng.

Lạm dụng men tiêu hóa sẽ cực kì nguy hiểm

  1. Nguyễn Tiến Dũng, Phó trưởng Khoa Nhi BV Bạch Mai cho biết, hiện nay, các loại men tiêu hóa đang bị lạm dụng bừa bãi. Gầy yếu, đầy bụng, khó tiêu người ta đều uống men tiếu hóa mà không nghĩ rằng việc lạm dụng nó cũng có thể gây những tác dụng không mong muốn.

Sử dụng bừa bãi

Thời gian gần đây, không ít người – đặc biệt là trẻ em – khi ăn không tiêu, bị đầy hơi, chán ăn hoặc muốn mập là lại được cha mẹ cho sử dụng men tiêu hóa. Nhiều người quan niệm, men kích thích tiêu hóa, chả có hại gì nên mua về tự ý sử dụng.

Dạo qua một số cửa hàng tân dược tại phố Ngọc Khánh, Giảng Võ, Cầu Giấy (Hà Nội), khi hỏi men tiêu hóa, chúng tôi được giới thiệu hơn hai chục loại, từ hàng nội đến hàng nhập ngoại, từ bình dân đến cao cấp với giá 100 – 300 đồng/gói, cho đến 50.000 – 60.000 đồng/hộp.

Theo BS Dũng, có muốn vàn lý do để người dân tự ý dùng men tiêu hóa. Nhưng theo khuyên cáo của các chuyên gia y tế trên thế giới, men tiêu hóa chỉ có tác dụng với một vài trường hợp như những người phải dùng kháng sinh dài ngày (do có nguy cơ rối loạn đường tiêu hóa vì kháng sinh tiêu diệt vi khuẩn có lợi trong đường ruột), các trường hợp bị tiêu chảy do virus. Còn khi cơ thể đang bình thường, vẫn ăn uống tốt thì không nên dùng men tiêu hóa, vì đây là một loại thuốc, uống không có chỉ định cũng sẽ có hại.

BS Dũng kể, nhiều trường họp bệnh nhân phải vào viện cấp cứu do bị tiêu chảy, gia đình cứ “yên tâm” cho dùng nguyên men tiêu hóa và quên bù nước cho bệnh nhân. Điều này rất nguy hiểm, nhất là bệnh nhân bị mất nước nhiều có thể dẫn đến trụy tim mạch.

Rất dễ nhầm lẫn

BS Dũng cho biết, trong trường hợp sau dùng kháng sinh hoặc có tác dụng phụ của kháng sinh và khi bị tiêu chảy cấp do virus, người bệnh có thể dùng men tiêu hóa, nhưng chỉ nên dùng loại men này một tuần là đủ để khôi phục lại các vi khuẩn có lợi. “Thói quen dùng men tiêu hóa tràn lan rất nguy hiểm, vì có nhiều trường họp, sau dùng men tiêu hóa vẫn có triệu chứng đi ngoài, người bệnh lại cứ tiếp tục uống men tiêu hóa mà không nghĩ đó có thể là dấu hiệu của một bệnh lý khác” – BS Dũng cảnh báo.

Nguy hiểm hơn, có một thực tế, rất nhiều người (thậm chí cả nhân viên nhà thuốc) không phân biệt được giữa loại men tiêu hóa bổ sung vi sinh vật có lợi và loại men tiêu hóa thức ăn được chiết xuất từ động vật như dạ dày lợn, chiết xuất tủy bò. Hai loại men này rất dễ nhầm lẫn dù nó có điều chế khác nhau, nguồn gốc khác nhau, có chỉ định khác nhau.

Các thuốcLacteolíbrt, Lactomin, Lactomed, Biobaby là loại men bổ sung vi sinh vật có lợi chỉ để dùng điều trị bệnh tiêu chảy cấp do virus và trường hợp bị thiếu hụt loại vi khuẩn đường ruột có lợi khi dùng kháng sinh kéo dài.

Nhóm thuốc thứ hai (gồm các loại như Tpepsin, Neopeptine, Neolacty) là men tiêu hóa thức ăn. Đây là loại men dùng chữa bệnh chứ không phải thuốc bổ, vì vậy, chỉ định dùng càng phải chặt chẽ hơn.

Bình thường, lượng men tiêu hóa được bài tiết đủ cho nhu cầu tiêu hóa của mỗi ngưò’j hàng ngày. Trong trường hợp mắc các loại bệnh lý làm giảm men tiêu hóa như viêm loét dạ dày, viêm tụy mãn tính, hội chứng hấp thu kém (đi phân sống) sẽ được bác sĩ chỉ định dùng loại men tiêu hóa phù hợp. Tuy nhiên, ngay cả với nhóm bệnh nhân này cũng không nên sử dụng quá 10 ngày. Nếu dùng tùy tiện loại men này (thay thế cho các tuyến bài tiết của mật, tụy, dạ dày) cơ thể thừa men, sẽ ức chế các tuyến ngừng tiết ra men tiêu hóa, thậm chí nếu dùng kéo dài có thể làm teo các tuyến này. Tuyến tụy không sản xuất men, về lâu dài sẽ dẫn đến suy tụy, thiểu năng tuyến tụy, khi đó cơ thể không được bảo vệ, dễ bị ốm đau.

Không nên coi trẻ em là người lớn thu nhỏ

Nhiều bậc cha mẹ nghĩ việc cho trẻ uống thuốc rất đơn giản, cùng loại thuốc người lớn hay dùng, chỉ cần giảm liều là trẻ có thể uống và vẫn có tác dụng điều trị tốt. “Thực tế, có những thuốc trẻ không được dùng. Hơn nữa, việc dùng thuốc ở trẻ và người lớn có một số khác biệt, cho trẻ uống thuốc của người lớn có thể gây hại cho trẻ, đặc biệt là những loại thuốc có độc tính cao. Khi dùng thuốc không nên quan niệm trẻ em là người lớn thu nhỏ!” – TS dược học Nguyễn Hữu Đức – ĐH Y Dược TP. HCM nhấn mạnh.

Theo DS Đức, việc chọn thuốc ở trẻ em phải rất thận trọng, nhất là trẻ sơ sinh. Với trẻ sơ sinh, các cơ quan như gan, thận, hệ thần kinh, hệ tim mạch chưa phát triển hoàn chỉnh. Do vậy, sự hấp thụ, phân bố, chuyển hóa và đào thải thuốc không hoàn toàn thuận lợi, rất dễ xảy ra hiện tượng thuốc gây độc tính. Hơn nữa, mỗi loại thuốc đều được tính toán liều lượng và dạng thuốc cho phù hợp với từng đối tượng sử dụng. Trên nguyên tắc, đối với trẻ dưới 2 tuổi phải dùng loại thuốc “dành cho trẻ sơ sinh”, trẻ từ 2 đến 15 tuổi dùng thuốc “dành cho trẻ em”. Trẻ trên 15 tuổi có thể dùng thuốc dành cho người lớn, nhưng liều lượng phải ít hơn. Một số thuốc như Paracetamol, khi cho trẻ dùng phải tính liều dùng theo mg/kg cân nặng.

BS Nguyễn Văn Lộc – Phó GĐ BV Nhi T.Ư cũng cảnh báo tình trạng các bậc phụ huynh tự ý “kê đơn” cho trẻ bằng cách dùng liều lượng của người lớn, rồi giảm bớt để tính ra liều cho trẻ. Đặc biệt với những loại thuốc kháng sinh, thuốc có độc tính cao thì là một sai lầm nguy hiểm. Điều trị theo cách này vừa không mang lại hiệu quả, vừa có thể gây nguy hại cho trẻ, nhất là tình trạng nhờn thuốc. Nên nhớ, không bao giờ cho trẻ uống loại thuốc mà bạn đang dùng, cho dù chỉ dùng với liều nhỏ hơn nếu trong tờ hướng dẫn sử dụng thuốc không khuyến cáo có thể dùng cho trẻ em.

Trường hợp một số bà mẹ lại dùng đơn thuốc của con người khác vì con mình cũng có triệu chứng bệnh “na ná” giống đứa trẻ kia. Tuyệt đối không được cho trẻ uống thuốc theo đơn của trẻ khác mà chỉ dùng khi bác sĩ kê đơn cho chính con bạn và không tự dùng lại cho lần sau để tránh những biến chứng cũng như tác dụng xấu.

BS Lộc cũng cho biết, khi tính liều lượng thuốc cho trẻ phải dựa vào nhiều yếu tố như: Tuổi, cân nặng, thể trạng cơ thể, các chức năng gan, thận của chính lứa tuổi này. Người lớn thường được tính liều theo số lượng viên uống mỗi lần và uống trong ngày, còn với trẻ thì phải tính liều dùng theo số mg thuốc/kg cân nặng!..

Đặc biệt, các bác sĩ nhấn mạnh việc dừng thuốc viên nén của người lớn bẻ nhỏ, cà nhuyễn hoặc dùng dụng cụ nghiền thuốc để phân liều, giúp cho trẻ dễ uống là việc không nên làm. Nên lưu ý, thuốc dạng viên nén, viên nang trong nhiều trường hợp phải giữ nguyên vẹn khi uống, nếu phân nhỏ, bỏ vỏ bọc nhiều khi là có hại.

Phải dùng thuốc đúng liều, nếu dùng không đủ liều, bệnh sẽ không được chữa khỏi, còn dùng quá liều sẽ bị tai biến nguy hiểm. Ngay cả với các loại thuốc bổ sung vitamin, nhiều người cứ tưởng đây là thuốc bổ, dùng sao cũng được. Thật ra, vitamin cũng là thuốc nên phải dùng đúng liều lượng, phù hợp với từng nhu cầu khác nhau ở từng đối tượng.

Khi cho trẻ dùng thuốc, cha mẹ cũng cần chú ý nên dùng những loại lỏng như viên hòa tan trong nước hay dạng sirô, tránh dùng dạng viên có thể gây nguy hiểm cho trẻ nếu viên thưổc Ịọt vào đường thở.

Vì sự an toàn của trẻ, cha mẹ nên hỏi ý kiến bác sĩ và dược sĩ trước khi sử dụng thuốc.

 

Share this post