Sốt xuất huyết: muỗi nhỏ có thể gây dịch lớn

90% người bệnh là trẻ em dưới 15 tuổi. Tại Việt Nam, sốt xuất huyết (ỔẴỈ1) lồ một trong mười bệnh truyền nhiễm có tỷ lệ mắc và tử vong cao nhất trong hon 10 năm qua. Trong khi đó, vacxin kháng virus vẫn chỉ dang dược nghiên cứu, thử nghiệm mà chưa thể dưa vào sử dụng đại trà trong vòng 10 năm tói. Theo PGỖ.TỖ Vũ Dinh Nam, Thư ký dự án Phòng chống sốt xuất huyết Quốc gia, chủ dộng tiêu diệt nguồn lây là giải phốp hiệu quả nhất dể phòng tránh bệnh.

TẠI SAO SXH LẠI DÊ GÂY THÀNH DỊCH?

Bệnh Sốt Dengue/SXH dengue thường gọi là bệnh SXH là bệnh nhiễm virus cấp do muỗi truyền. Bệnh SXH có thể gây thành dịch bởi tác nhân gây bệnh là virus Dengue với 4 típ khác nhau và cả 4 típ đều có thể gây bệnh SXH cho người, về nguyên tắc một người mắc SXH với một típ thì không mắc lại với típ đó (tức là có kháng thể chống lại típ virus đó suốt đời) nhưng vẫn có thể mắc

sức mòe QUỶ HƠM mig

SXH với 3 típ virus còn lại. Vì vậy khả nâng mắc SXH của một người là rất cao (nhiều nhất là 4 lần với 4 típ virus khác nhau). Ngoài ra, các yếu tố khí hậu, thời tiết nắng nóng hiện tượng Elnino, Elnina tác động đến sự gia tăng của các tác nhân, nguồn gây bệnh. Việc sử dụng hóa chất diệt côn trùng không kiểm soát làm tăng tính kháng thuốc của muỗi truyền bệnh, gây khó khăn cho việc diệt bọ gậy. Sự gia tăng các hoạt động giao lưu, thương mại và du lịch cũng là yếu tố góp phần làm tăng nguy cơ lan truyền SXH trong cộng đồng.

NGUỒN LÂY DUY NHẤT LÀ MUỖI VẰN

Bệnh không lây truyền trực tiếp từ người sang người mà do muỗi vằn truyền. Loài muỗi này có cuộc sống gắn liền với hoạt động của con người: quần thể muỗi phát triển rất nhanh (mỗi lần đẻ 70-100 trứng, đẻ nhiều lần), trú đậu trong nhà, đẻ trứng và bọ gậy/cung quăng muỗi vằn phát triển trong các dụng cụ chứa nước sinh hoạt của con người (bể, lu, chum, vại, lọ hoa, phế thải) thích hút máu người. Muỗi nhiễm virus Dengue có thể truyền virus suốt đời (khoảng một tháng). Cứ 3-5 ngày lại thực hiện một lần hút máu để cho trúng phát triển. Mỗi lần có thể hút máu ở nhiều người. Tại những nơi đông người như vùng đô thị, bệnh viện, trường học thì cơ hội tiếp xúc giữa người và muỗi truyền bệnh rất cao.

 

LÀM THẾ NÀO ĐỂ PHÂN BIỆT ĐƯỢC BỆNH SỐT XUẤT HUYẾT VỚI CÁC BỆNH SỐT KHÁC?

Bệnh sốt xuất huyết thường có triệu chứng sốt cao, đột ngột kéo dài trong vòng từ 2-7 ngày kèm theo đau đầu, đau cơ, đau xương, khớp và nổi ban. Bệnh diễn biến nặng có biểu hiện xuất huyết ở các mức độ khác nhau: Dưới da, niêm mạc, xuất huyết nội tạng, gan to và có thể tiến triển đến hội chứng sốt dengue, có thể dẫn đến tử vong. Trong những ngày đầu rất khó phân biệt với các loại sốt virus khác, nên cần thực hiện các xét nghiệm và xem xét thêm các yếu tố dịch tễ như trong gia đình, trong cộng đồng hoặc xung quanh có người đã được xác định là mắc sốt xuất huyết, là nơi dã có dịch hoặc đang là mùa dịch sốt xuất huyết.

PHÒNG CHỐNG SỐT XUẤT HUYẾT TỐT NHẤT VÓI CÁC BIỆN PHÁP TỔNG HỢP

Đến nay bệnh sốt xuất huyết chưa có vacxin phòng bệnh và cũng chưa có thuốc điều trị đặc hiệu vì vậy diệt muỗi, bọ gậy muỗi truyền bệnh vẫn là biện pháp có hiệu quả nhất nhằm ngăn chặn sự lan tràn của dịch.

Các biện pháp phòng chống muỗi truyền bệnh:

Biện pháp cơ học: Dùng lưới chắn muỗi ở cửa ra vào và cửa sổ, ngủ màn, mặc áo dài tay, thau cọ thường xuyên dụng cụ chứa nước, đậy nắp kín, thu gom phế thải loại bỏ ổ bọ gậy muỗi, dùng vỉ diệt muỗi

Biện pháp sinh học: Thả cá, các ấu trùng côn trùng, chim, dơi

Biện pháp sinh thái: Làm thay đổi môi trường, tập tính của muỗi truyền bệnh làm giảm tiếp xúc người – muỗi truyền bệnh.

Biện pháp hóa học: Đối với muỗi trưởng thành có thể sử dụng hóa chất diệt côn trùng phun dưới dạng thể tích hạt cực nhỏ, tẩm rèm, tẩm màn; phun khói nóng; dùng hương trừ muỗi, bình xịt muỗi, các thuốc xua muỗi.

SỐT XUẤT HUYẾT (SXH), NHỮNG ĐIỂU CẨN BIẾT

BS Nguyễn Thanh Hùng, Phó GĐ BV Nhi đồng 1 TP. HCM cho biết, sốt xuất huyết (sốt xuất huyết Dengue) là bệnh nhiễm virus cấp tính gây nên bởi 4 týp virus Dengue. Trong đó, với các týp 3 và 4 rất dễ đưa đến sốt và trụy tim mạch. Từ trẻ nhỏ 1-2 tháng tuổi đến người già đều có thể mắc SXH với tỷ lệ bốn lần trong đời.

Theo BS Hùng, việc phát hiện, điều trị sớm là rất cần thiết, vì căn bệnh này chưa có thuốc đặc trị cũng như vacxin phòng bệnh. Có rất nhiều trường hợp trẻ chỉ bị sốt nhẹ nhưng do gia đình chủ quan, không đưa tới cơ sở y tế điều trị mà tự chăm sóc tại nhà sẽ làm mức độ bệnh càng thêm trầm trọng.

Bệnh SXH thường có triệu chứng sốt cao, đột ngột kéo dài trong vòng từ 2-7 ngày kèm theo đau đầu, đau cơ, đau xương, khớp và nổi ban.

Bệnh diễn biến nặng dần với biểu hiện xuất huyết ở các mức độ khác nhau: Dưới da, niêm mạc, xuất huyết nội tạng… Nếu không phát hiện và điều trị kịp thòi người bệnh diễn biến khá nhanh như hạ nhiệt độ, tiểu cầu giảm, thậm chí nôn ra máu, xuất huyết não dãn đến tử vong.

Tập quán sinh hoạt làm bệnh SXH lây nhanh

Theo PGS. TS Vũ Sinh Nam, Cục phó Cục Y tế dự phòng, nguyên nhân gia tăng các ca SXH chủ yếu do tập quán sinh hoạt của người dân. Hiện đang là mùa mưa ở TP Hồ Chí Minh, người dán thường dùng các chum, vại, bể chứa nước mưa dùng cho sinh hoạt mà không có nắp đậy là điều kiện thuận lợi cho muỗi và loăng quăng truyền bệnh sốt xuất huyết phát triển, dẫn đến dịch bệnh. Hơn nữa, mưa nhiều dẫn đến sự tồn động nước ở các ao, cống rãnh cũng là điều kiện thuận lợi để muỗi phát triển mạnh.

Môi trường chật chội, các khu dân cư đông đúc, ẩm thấp cũng là nơi làm dịch SXH lây nhanh. Bệnh không lây từ người sang người mà do muỗi vằn truyền bệnh.

Loại muỗi này phát triển rất nhanh (mỗi lần đẻ 70- 100 trứng, đẻ nhiều lần). Khi hút máu, muỗi vằn sẽ truyền bệnh SXH cho người.

Phòng dịch ngay từ gia đình

Đến nay, bệnh SXH chưa có vacxin phòng bệnh và cũng chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Vì vậy chủ động tiêu diệt nguồn lây vẫn là biện pháp có hiệu quả nhất nhằm ngăn chặn sự lan tràn của dịch. Tốt nhất, người dân tự phòng chống dịch bệnh ngay tại gia đình. Bởi muỗi là vật trung gian truyền bệnh sống ngay trong mỗi nhà, trong chính nhũng vật dụng đựng nước sinh hoạt thường ngày, PGS. TS Vũ Sinh Nam nhấn mạnh.

Chẩn đoán bệnh SXH chỉ sau 4 giờ:

Phòng thí nghiệm virus Dengue (Viện Vệ sinh dịch tễ T.u’), vừa hoàn thiện bộ sinh phẩm kit chẩn đoán nhanh bệnh SXH (Kit MAC-ELISA), cho kết quả sau 4 giờ. Bộ kít rất gọn nhẹ, với nguyên lý hoạt động đơn giản. Khi một người nào đó nhiễm virus Dengue, hệ miễn dịch của họ thường sinh ra IgM. Kháng thểlgM trong mẫu máu sẽ bám phức hợp kháng thể – kháng nguyên cộng với các thành phần khác trong bộ kit, làm dung dịch đổi màu sau 4 tiếng. Bằng cách này, bác sĩ có thể xác định một người nào dó bị SXH hay không trong thời gian ngắn. Với bộ kít này, chỉ cần lấy một mầu máu trong thời gian sớm nhất là cố thể kết luận chính xấc. Bác sĩ có thể tiến hành 96 xét nghiệm với mỗi bộ kit. Giá của mỗi bộ là 35 USD, bằng 1U0 giá của các bộ kít nhập ngoại.

Cần thường xuyên cọ rửa dụng cụ chứa nước, đậy nắp kín hoặc thả cá để diệt ấu trùng, loăng quăng… Vệ sinh nhà cửa sạch sẽ. Phát quang bụi rậm, phun thuốc diệt muỗi… Diệt sạch loăng quăng, bọ gậy, muỗi vằn… sẽ bảo vệ được gia đình không bị mắc SXH và góp phần ngăn chặn sự lan rộng của dịch.

Share this post