Nhiễm khuẩn đường tiểu – bệnh thường gặp ỏ trẻ nhỏ

Tô Nguyễn Văn bàng – Phó trưỏng Khoa Nhi, bv bạch Mai cho biết, nhiễm khuẩn đưòng tiểu (NKĐĨ) là một trong những bệnh phổ biến nhất ỏ trẻ nhổ. bệnh rất hay tái phát, nhất là ỏ bé gái cả trong trường hợp không có dị dạng dưòng tiểu, ổự tối phát nhiều lần này chính là nguyên nhân dẫn đến tổn thương thận không hổi phục, suy thận giai doạn cuối sau nhiều năm.

Nguyên nhăn

NKĐT hay gặp ở những trẻ bị dị dạng đường tiết niệu và ở những trẻ có sức đề kháng yếu, vệ sinh không sạch sẽ khiến vi khuẩn xâm nhập vào đường tiểu theo đường ngược dòng (từ niệu đạo lên bàng quang, niệu quản, thận). Dị dạng dễ nhận thấy nhất là đầu dương vật da bị túm lại, lỗ đái nhỏ. Khi đái, đầu dương vật bị phồng thành một cục giống bong bóng. Nước tiểu căng quá mới giãn ra được qua lỗ nhỏ nên không thẳng hướng mà đi xiên.

Những trường hợp bị nhiễm khuẩn đường tiểu do dị dạng đường tiết niệu thường hay bị tái phát, mãn tính khó tiêu diệt được vi khuẩn, và thường dẫn đến suy thận sau một thời gian nhất định.

Dễ nhầm với bệnh khác vì đây là một bệnh rất phổ biến, bệnh cảnh lâm sàng rất khác nhau theo từng lứa tuổi, từng thể bệnh nên dễ bị nhầm hoặc bỏ sót chẩn đoán.

Bệnh có thể không biểu hiện triệu chứng hoặc triệu chứng nhẹ kiểu viêm bàng quang như đái buốt, đái rắt.

Dấu hiệu NKĐT thể hiện qua rối loạn tiêu hóa và sốt nhiễm khuẩn rất dễ đánh lừa, nhẫm lẫn với các bệnh khác. Trẻ bị rối loạn tiêu hóa (ăn kém, buồn nôn, nôn, tiêu chảy) kéo dài lặp lại, không tìm được nguyên nhân. Nhiều trường hợp, cha mẹ sốt ruột tự mua thuốc kháng sinh cho con uống, một hai ngày không khỏi lại thay loại thuốc khác. Hậu quả của việc điều trị sai lầm này là rối loạn tiêu hóa do vi khuẩn trong đường tiết niệu không bị tiêu diệt do thuốc không đủ liều. Liều thuốc ấy chỉ có thể đánh thức vi khuẩn chứ không thể giết chết được vi khuẩn, do đó, vi khuẩn đường tiêu hóa lại nặng lên.

Hơn nữa, thuốc muốn diệt được vi khuẩn đường tiết niệu thì phải thải ra đường tiết niệu dưới dạng vẫn còn hoạt tính. Uống thuốc không đúng còn tiêu diệt vi khuẩn lành gây loạn khuẩn dẫn đến rối loạn. Quá trình này lặp đi lặp lại rất nguy hiểm, nguy cơ trẻ bị kháng, kháng sinh rất cao.

Nguy hiểm hơn khi NKĐT thể hiện ở dạng sốt nhiễm khuẩn. Trẻ đang bình thường bỗng nhiên bị lên cơn sốt cao, rét run, nổi hết vân tím lên, sau đó lại qua cơn sốt. Tuy nhiên, chỉ một, thậm chí vài ngày sau trẻ lại lặp lại cơn sốt như thế, đến khi NKĐT tạo mủ rồi mới bị sốt kéo dài.

Phát hiện sớm như thê nào?

Vì dấu hiệu NKĐT không điển hình nên rất khó phát hiện. Tuy nhiên, có thể phát hiện sớm bệnh qua những dấu hiệu sau:

Với bé trai, 2-3 ngày sau sinh, kiểm tra bằng cách kéo bao quy đầu ra sẽ có một lỗ tương đối lớn, trẻ đái thẳng thì không sao. Nhưng khi trẻ đái, đầu “chim” thành một bọng nước, đái xiên, đái lệch thì nên cho khám, xem có phải tách bao quy đầu không. Tách bao quy đầu rất đơn giản, không chảy máu, chỉ cần làm 1-2 lần còn nếu để lâu, sẽ phải phẫu thuật cắt bao quy đầu.

Mỗi khi đái trẻ rất khó chịu, quấy khóc, có khi đang tiểu lại khóc thét lên, dừng tiểu rồi lại tiếp tục.

Nếu trẻ bị rối loạn tiêu hóa lặp lại nhiều lần cần nghĩ tới khả năng có thể không phải do virus, mà có thể do nhiễm khuẩn đường tiết niệu.

Nhận biết qua dấu hiệu rất cổ điển “bàn tay khai”. Trẻ hay sờ bộ phận sinh dục, nhất là trước và sau khi đi tiểu.

Nếu trẻ đóng tã, khi tiểu, bãi nước tiểu khô và để lại một vệt, có thể đó là mủ niệu. Nhưng hiện nay, đa số mọi người dùng bỉm cho trẻ nên khó phát hiện. Hơn nữa, dùng bỉm rất dễ bị nhiễm trùng vì phân, nước tiểu lẫn nhau, phân dễ lên đường tiết niệu, nhất là trẻ gái.

Khi phát hiện trẻ có những dấu hiệu nghi ngờ NKĐT, cần đưa trẻ đến bệnh viện để điều trị và tốt nhất là phát hiện sớm những dị dạng đường tiết niệu (nếu có) để hạn chế nguy cơ thấp nhất bị sẹo thận, suy thận không phục hồi.

Share this post